يعنى چشم‌ها « 173 » و گوش‌ها را خراب كرده است . وانگهى انسان با چشمان سالم نيز از - را در اينجا مأخذ قرار مىدهد ، بر پايهء اين واقعيت معيّن شده كه بيرونى در سال 440 هجرى درگذشته است . بيرونى در سال 427 هجرى [ اكتبر سال 1036 ميلادى ] فهرست آثار خود را تدوين كرد كه در دست‌نويسى منحصربه‌فرد به ما رسيده است و در ليدن ( 133 ، ( Golius نگهدارى مىشود . در اين دست‌نويس افزوده‌اى وجود دارد كه به وسيلهء غضنفر نسخه‌بردار دست‌نويس صيدنه انجام شده است [ نك . همين‌جا ، ص 23 ] . غضنفر در ضمن مىنويسد : « در حواشى يكى از كتاب‌هاى استاد اجل به خط شاگردش مؤلف كتاب جوامع التعاليم ابو الفضل السرخسى ، نزديك‌ترين شخص و خادم محبوب وى چنين نوشته شده بود : شيخ حكيم رحمت اللّه عليه ، در جمعه ، شب دوم رجب سال چهارصد و چهل [ 11 دسامبر 1048 ميلادى ] درگذشت . خداوند آرامگاهش را نورانى گرداند » [ Chronologie ، ص XXXVII . در Vorwort ( 7 ) و در برخى آثار ديگر : 3 رجب 440 / 13 دسامبر 1408 ] . غضنفر ادامه مىدهد : در جايى ديگر باز هم يادداشتى به خطى ديگر وجود دارد : طول عمر مرد حكيم ابو ريحان بيرونى - طيب اللّه ثراة - هفتاد و هفت سال قمرى و هفت ماه بود » . غضنفر با مأخذ قرار دادن اين دو مقدار معلوم - تاريخ درگذشت و طول عمر بيرونى - از راه محاسبه معكوس ، معلوم ساخت كه بيرونى در دوم ذى الحجهء سال 362 هجرى [ 4 سپتامبر 973 ميلادى ] متولد شده است . اين تاريخ با اشارهء خود بيرونى كه در پايان سال 427 هنگامى كه فهرست آثار خود را تدوين مىكرده ، 65 سال قمرى يا 63 سال خورشيدى داشته است ، تأييد مىشود [ Chronologie صفحه‌هاى XVI و XXXX ؛ الجماهر ، 285 ] . افزون‌بر آن ، غضنفر تاريخ درگذشت بيرونى را آن‌چنان دقيق و مسلم مىداند كه حتى تاريخ تولد خود را نيز بر همين پايه ذكر مىكند [ مىگويد كه پس از گذشت 184 سال پارسى از درگذشت بيرونى متولد شده است . Chronologie ، ص XV ] . بدين‌ترتيب ، واقعيت‌هاى ياد شده حكايت از آن دارد كه تاريخ واقعى درگذشت بيرونى سال 440 / 1048 است و دليلى وجود ندارد تا در موثق بودنش ترديد روا داريم . اما جمله اشاره شده در بالا از صيدنه : غضنفر نمىتوانست متوجه آن نشود ؛ زيرا او خود از آن ، رونوشت برداشته است . احتمال مىرود كه اين جمله همانند بسيارى از ديگر جاهاى تحريف شده متن صيدنه براى غضنفر روشن نبوده است و غضنفر نيز در پايان دست‌نويس به آن اشاره مىكند [ نك . همين‌جا ، ص 1011 ] ، يا اينكه پنداشته است كه در اينجا سخن بر سر سن مشخص بيرونى نيست بلكه فقط اشاره به تقريبى بودن آن است تا كسالت‌هاى سنين پيرى را توضيح دهد . و سرانجام ، تاريخ جديد درگذشت بيرونى ، كه مه‌يرهوف پيشنهاد كرده ، با ترديد بسيارى از دانشمندان روبه‌رو شده است و آنها هم‌چنان تاريخى را كه غضنفر معيّن كرده به كار مىبرند [ Brockelmann GAL SB ، 871 ؛ كراچكوفسكى ، IV ، 247 ؛ نيز نك . مقاله‌هاى آ . ماسينيون ، و . ف . مينورسكى و ديگران در 1951 AL - Biruni Commemoration volume , Calcutta نهصدمين سال درگذشت بيرونى نيز در سال 1948 برگزار شد ] . . دربارهء نيروى متخيله نك . ابن سينا ، I ، 135 . ( 173 ) . بيرونى جوان هنگام مشاهدهء خورشيدگرفتگى به بينايى خود آسيب رساند . نك . تحديد نهايات -